Hipnoza – wsparcie w leczeniu onkologicznym oraz zdrowieniu pacjenta.

Artykuł jest streszczeniem badania, które można znaleźć pod linkiem – Randomizowane badanie kontrolowane interwencji grupowej łączącej autohipnozę i samoopiekę: efekty wtórne dotyczące poczucia własnej wartości, stresu emocjonalnego i regulacji oraz uważności u pacjentów onkologicznych po leczeniu.

W środowiskach onkologicznych rośnie zainteresowanie alternatywnymi metodami zarządzania skutkami ubocznymi leczenia w sposób niefarmakologiczny. Rzeczywiście, medycyna komplementarna i alternatywna, taka jak hipnoza, jest szacowana na stosowanie przez 43% pacjentów z rakiem, a zyskuje na popularności dzięki łatwej integracji z opieką onkologiczną.

Głównym celem naszego artykułu jest ocena skuteczności interwencji grupowej łączącej samohipnozę i naukę dbania o siebie, aby poprawić poczucie własnej wartości, stres emocjonalny, regulację emocji oraz uważność pacjentów onkologicznych po leczeniu. Naszym drugim celem jest zbadanie relacji predykcyjnych między tymi zmiennymi, aby zidentyfikować, które z nich przewidują ewolucję poczucia własnej wartości, a które przewidują ewolucję cierpienia emocjonalnego.

Interwencja testowana w tym badaniu łączyła samohipnozę i naukę dbania o siebie, które w niektórych aspektach są powiązane z podejściami opartymi na uważności.

Nasze badanie wykazało skuteczność interwencji opartej na hipnozie w poprawie wszystkich badanych zmiennych. Uważność przewidywała poprawę poczucia własnej wartości i cierpienia emocjonalnego. Główny wpływ naszej interwencji na zdolności uważności wydaje się przynajmniej częściowo tłumaczyć jej skuteczność.

niska samoocena i stres emocjonalny

Rak i jego leczenie mają różne negatywne skutki dla pacjentów. Po pierwsze, często zgłaszają niską samoocenę, powiązaną z fizycznymi, społecznymi i psychologicznymi skutkami ubocznymi leczenia.

Pacjenci onkologiczni często zgłaszają niską samoocenę i wysoki stres emocjonalny. Dwa czynniki wydają się szczególnie powiązane z tymi objawami: strategie regulacji emocji oraz uważność.

Niska samoocena jest znana z tego, że wiąże się z niższą jakością życia oraz niższą satysfakcją życiową i społeczną. Innym częstym objawem jest stres emocjonalny, który może utrzymywać się czasem przez lata po leczeniu i negatywnie wpływa na przestrzeganie terapii oraz jego efekty, a także na ogólną jakość życia pacjentów. W populacji ogólnej te dwie zmienne są znane jako negatywnie skorelowane, ale kierunek przyczynowości nie jest jasny: nie wiadomo, czy niska samoocena powoduje większy stres emocjonalny, czy też emocjonalny stres wpływa na poczucie własnej wartości .

Zainteresowanie hipnozą i dbania o siebie w celu złagodzenia tych objawów nie jest dobrze udokumentowane. Nasze randomizowane badanie kontrolowane miało na celu ocenę wpływu interwencji grupowej łączącej autohipnozę i samoopiekę na poczucie własnej wartości, stresu emocjonalnego, regulacji emocji oraz zdolności uważności pacjentów z nowotworem po leczeniu, a także na zbadaniu powiązań między tymi zmiennymi.

regulacja emocji i uważność

Strategie regulacji emocji są znane z mediacji między poczuciem własnej wartości a stresem emocjonalnym. Wiadomo również, że korelują z emocjonalnym stresem. Strategie regulacji emocji można zdefiniować jako „procesy zewnętrzne i wewnętrzne odpowiedzialne za monitorowanie, ocenę i modyfikowanie reakcji emocjonalnych, zwłaszcza ich intensywnych i temporalnych cech, aby osiągnąć cel”

Inną zmienną, która jest wielokrotnie kojarzona z niższym stresem emocjonalnym oraz innymi zmiennymi związanymi z jakością życia (np. radzenie sobie, regulacja emocji), jest uważność. Uważność odnosi się do „charakterystycznej tendencji jednostki do utrzymywania świadomości chwili obecnej w sposób niereaktywny i nieoceniający”. Jest to pojęcie odrębne od praktyki uważności, która polega na „celowym wykonywaniu ćwiczeń uważności w celu wywołania stanu uważności”. Tak więc uważność można pojmować jako stan umysłu, podczas gdy praktyka uważności to zachowanie wolne. W tym artykule będzie badana wyłącznie uważność (a nie praktyka uważności).

Korelacja między uważnością a stresem emocjonalnym może być pośredniczona przez inne czynniki, takie jak na przykład poczucie własnej wartości i regulacja emocji. Tak więc poczucie własnej wartości, emocjonalny stres, strategie regulacji emocji i uważność wydają się być powiązane silnymi, lecz złożonymi relacjami, z których nie wszystkie są w pełni zrozumiane (zob. rys. 1).

hipnoza

Hipnoza charakteryzuje się trzema komponentami: wchłanieniem (w doświadczeniu wyobraźniowym), dysocjacją (od otoczenia) oraz podatnością na sugestie (na sugestie terapeuty). (Oczywiście to czym wpływ hipnozy na ciało bardzo mocno się charakteryzuje, a co na pewno miało tutaj także swoje duże znaczenie, jest relaksacja ciała i umysłu – przypis).

Niektóre badania wykazały pozytywny wpływ hipnozy na emocjonalny stres pacjentów onkologicznych, niezależnie od tego, czy jest nadawany samodzielnie, czy w połączeniu z technikami poznawczo-behawioralnymi lub samoopieką. 

Biorąc pod uwagę silne powiązania między uważnością a  poczuciem własnej wartości oraz stresem emocjonalnym oraz potencjalny wpływ hipnozy na te dwie zmienne, wydaje się istotne, by zbadać wpływ hipnozy na uważność. Nawet jeśli hipnoza różni się od uważności (na przykład pod względem celu, orientacji na rzeczywistość, połączenia mózgowego i mechanizmu zmiany).

Obie techniki mają pewne wspólne elementy (zwiększone obrazowanie, skupiona i selektywna uwaga) i czasem są łączone w celu poprawy dbania o siebie i dobrostanu.

uczestnicy badania

Pacjentów rekrutowano głównie w Szpitalu Uniwersyteckim w Liège (listopad 2016–marzec 2019).

Kryteria włączenia to co najmniej 18 lat, biegle posługujący się językiem francuskim, wykazanie się nieprzerzutowym nowrotem inwazyjnym, ukończenie aktywnego leczenia w ciągu mniej niż roku oraz doświadczanie trudności emocjonalnych lub fizycznych, co potwierdza wynik co najmniej 4/10 w 1 z 6 wybranych pozycji Edmonton Symptom Evaluation Scale (zmęczenie fizyczne, zmęczenie moralne, depresja, lęk, lęk przed nawrotem, rozmyślania).

interwencja

Interwencja obejmowała osiem tygodniowych dwugodzinnych sesji w grupach po 8–10 uczestników. Podczas sesji w grupie omawiano także dbanie o siebie, aby skorzystać z dzielenia się doświadczeniami.

Uczestnicy musieli wykonywać różne zadania i refleksje w domu między sesjami, na przykład wzmacniając poczucie własnej wartości, zwiększając świadomość chwilową, ponowne zaangażowanie w przyjemne aktywności, zarządzanie rozmyślaniami itp. Nawet jeśli nie opierają się bezpośrednio na uważności, te zadania są z nią zgodne, ponieważ sprzyjają adaptacyjnemu, nieoceniającemu i akceptującemu podejściu do doświadczeń. Ponadto promują zaangażowanie w działania zgodne z własnymi wartościami, potrzebami i zainteresowaniami.

Na koniec każdej sesji terapeuta prowadził 15-minutowe ćwiczenie hipnotyczne. Zalecano praktykę domową, ponieważ pozwala uczestnicom nauczyć się wywoływać autohipnozę, aby w pełni korzystać z hipnozy bez konieczności prowadzenia przez terapeutę. Oczekuje się, że praktyka autohipnozy wpłynie na poznanie i regulację emocji, a tym samym ułatwi wykonanie powierzonych zadań. W ten sposób autohipnoza jest uzupełnieniem zadań związanych z dbaniem o siebie.

naukowa ocena wyników

Oceny były przeprowadzane w dwóch różnych okresach, w odstępie 3–4 miesięcy (przed (T1) i po interwencji (T2); od marca 2017 do lipca 2019), z kwestionariuszami.

Skala samooceny Rosenberga (RSES) Mierzy globalną samoocenę poprzez pozytywne i negatywne uczucia wobec siebie. Wyniki wahają się od 10 do 40, a wyniki poniżej 31 sugerują niską samoocenę.

Skala lęku i depresji szpitalnej (HADS) Mierzy lęk i depresję. Progi dla każdego wymiaru to 7/21.

Kwestionariusz uważności z pięcioczęściowym tematem (FFMQ) Mierzy pięć składników uważności: obserwowanie (zauważanie doświadczeń wewnętrznych i zewnętrznych, takich jak doznania, poznania czy emocje), opisywanie (oznaczanie wewnętrznych doświadczeń słowami), działanie ze świadomością (zwracanie uwagi na aktywności chwili, w przeciwieństwie do mechanicznego zachowania), nieocenianie doświadczeń wewnętrznych (nieoceniające podejście do myśli i uczuć) oraz niereagowanie na wewnętrzne doświadczenie (pozwalanie myślom i uczuciom przychodzić i odchodzić, bez przesady). Obliczany jest również wynik łączny (Uważność), który zostanie wykorzystany w tym artykule.

Kwestionariusz regulacji emocji poznawczych (CERQ) Bada strategie regulacji emocji poznawczych stosowane po doświadczeniu negatywnych zdarzeń. Dziewięć strategii (oceny od 4 do 20 dla każdej) można podzielić na dwie kategorie, które zostaną wykorzystane w tym artykule: nieadaptacyjna regulacja (obwinianie siebie, obwinianie innych, rozmyślanie i katastrofizowanie) oraz regulacja adaptacyjna (akceptacja, ponowne skupienie na planowaniu, pozytywne ponowne skupienie, pozytywna reocena oraz wprowadzenie w perspektywę).

podsumowanie wyników

Uczestnicy grupy interwencyjnej (średni wiek = 51,65) zgłaszali wyższą samoocenę, niższe cierpienie emocjonalne, mniejsze stosowanie strategii nieadaptacyjnej regulacji emocji oraz większe zdolności uważności po interwencji. Ten wzrost uważności wyjaśnił 33% poprawy poczucia własnej wartości oraz 41,6% zmniejszenia emocjonalnego stresu w grupie interwencyjnej. Poczucie własnej wartości i emocjonalny stres również przewidywały się nawzajem.

Skomplikowane obliczenia i wielopoziomowa analiza danych ujawniły, że ewolucja zmiennych istotnie przewiduje wzrost poczucia własnej wartości. Ewolucja cierpienia emocjonalnego istotnie przewidywała ewolucję poczucia własnej wartości, podczas gdy strategie samooceny i adaptacyjnej regulacji emocji były istotnymi predyktorami spadku tego cierpienia. Oznacza to, że ewolucja uważności, poczucia własnej wartości oraz adaptacyjnych strategii regulacji emocji przewiduje przynajmniej częściowo zmniejszenie cierpienia emocjonalnego.

Wydaje się więc, że poczucie własnej wartości i emocjonalny stres przewidują się nawzajem, a nasza interwencja wpłynęła na obie strony. Jest to zgodne z licznymi badaniami pokazującymi negatywny związek predykcyjny między poczuciem własnej wartości a emocjonalnym cierpieniem, z niejasnym kierunkiem. Możemy potwierdzić tę korelację w naszym badaniu oraz wzajemny wpływ na siebie nawzajem. Jednak nie możemy zdecydować o kierunku przyczynowości.

wnioski

Po pierwsze, nasze badanie wykazało pozytywny wpływ interwencji grupowej łączącej dbanie o siebie i autohipnozę na poczucie własnej wartości i cierpienia emocjonalne. Jest to zgodne z innymi badaniami pokazującymi wpływ interwencji psychologicznych i hipnozy na te zmienne. Nasza interwencja pozwoliła również na pozytywną zmianę w strategiach regulacji emocji.

Poprawiła również poziom uważności uczestników. Wydaje się więc, że nasza interwencja, nawet jeśli nie opiera się bezpośrednio na ćwiczeniach uważności, może poprawić tę zdolność, jak sugeruje van der Velden. Rzeczywiście, sesje interwencyjne zachęcały uczestników do poświęcenia czasu dla siebie, refleksji nad sobą, o tym, co jest dla nich ważne, oraz o tym, jak wprowadzić więcej dbania o siebie w codziennym życiu. Poruszono także zaangażowanie w znaczące działania, ponowne skupienie się na pozytywnych doświadczeniach oraz zarządzanie negatywnymi doświadczeniami w sposób nieoceniający.

Autohipnoza była postrzegana jako czynnik ułatwiający te zmiany. Zrozumiałe więc, że nasza interwencja doprowadziła do poprawy uważności, która charakteryzuje się świadomością chwili obecnej, nieoceniającą i niereaktywną postawą. Z naszej wiedzy nasze badanie jest pierwszym, które potwierdza wpływ interwencji łączącej dbanie o siebie i autohipnozę na uważność. To sugeruje, że autohipnoza i dbanie o siebie, być może poprzez wspólne elementy z uważnością, mogą poprawić tę zdolność. Przyszłe badania powinny pogłębić badania tych relacji.

Nasze wyniki sugerują więc, że skuteczność naszej grupowej interwencji w celu poprawy poczucia własnej wartości i emocjonalnego cierpienia wynika częściowo z jej zdolności do wpływania na uważność. Mogą być zaangażowane różne procesy związane z uważnością, w tym zwiększona uświadomienie w każdej chwili, akceptacja i samoregulacja, które powodują spadek automatycznego myślenia, bezmyślnego i osądzającego oraz reaktywności w odpowiedzi na stresory. Nasze wyniki są zgodne z wcześniejszymi badaniami pokazującymi powiązania między uważnością a poczuciem własnej wartości, oraz między uważnością a stresem emocjonalnym. 

Wyniki prowadzą do kilku naukowych perspektyw. Ważne jest między innymi badanie długoterminowych skutków interwencji. Następnie warto przemyśleć proces rekrutacji, aby wspierać włączanie mężczyzn

podsumowanie badania

Podsumowując, ta interwencja łącząca dbanie o siebie i autohipnozę poprawiła poczucie własnej wartości pacjentów onkologicznych, emocjonalny stres, strategie regulacji emocji oraz zdolności uważności. Wydaje się, że pozytywny wpływ naszej interwencji na poczucie własnej wartości i emocjonalny stres wiąże się z poprawą uważności. Dlatego szczególnie ważne wydaje się zwiększanie zdolności uważności uczestników, ponieważ wydaje się to być mechanizmem ukrytym w ich poczuciu własnej wartości i poprawie emocjonalnego stresu.

Jeśli chcesz pomóc sobie lub komuś bliskiemu, pracować nad tymi elementami o których była mowa w artykule – zapraszam do kontaktu.

Udostępnij artykuł na mediach społecznościowych. Dziekujemy

Facebook