ARTYKUŁ NAUKOWY
„Wpływ hipnozy w porównaniu z uważnością na samodzielnie określone cele leczenia oraz sen po nabytym urazie mózgu: randomizowane, aktywnie kontrolowane badanie.” Kvamme, T.L., Lindeløv, J.K., Thomsen, K.R. i in. Discov Psychol 4, 80 (2024)
W tekście podaję cytaty z oryginalnego artykułu.
Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne definiuje hipnozę jako „stan świadomości obejmujący skupioną uwagę, i zmniejszoną peryferyjną świadomość, charakteryzujący się zwiększoną zdolnością do reagowania na sugestie”. Sugestia to „sugerowane zmiany w fizjologii, doznaniach, emocjach, myślach lub zachowaniu podczas hipnozy”.
Tu, jako hipnoterapeuta muszę dodać, że NIE tylko podczas hipnozy. Gdyby tak było – pozytywne zmiany, których doświadczają pacjenci, i klienci ograniczone by były tylko do czasu trwania sesji, i znikały po jej zakończeniu. Na szczęście jest odwrotnie. Zmiany zostają, a dodatkowo pojawiają się inne – co także znalazło potwierdzenie w tym badaniu.
Artykuł jest z roku 2024. Doświadczenie, miało zbadać efekty działania sugestii podawanych podczas sesji hipnoterapii. Naukowców ciekawiło także, czy będzie różnica między sugestiami tzw. Celowanymi, a nieukierunkowanymi.
Co ciekawe, naukowcy zaznaczają, że pacjenci doświadczeni udarem lub wstrząsem mózgu, są taka samo podatni na hipnozę, jak próba niereferencyjna obejmująca osoby z mózgiem nieuszkodzonym.
Wyniki badania dostarczają dodatkowych dowodów potwierdzających skuteczność hipnozy w neurorehabilitacji nabytych urazów mózgu.
„Pomysł, że sugestia hipnotyczna może być stosowana w neurorehabilitacji, był wielokrotnie sugerowany w literaturze naukowej. Hipnoza była szeroko badana pod kątem skuteczności w łagodzeniu bólu. była również z powodzeniem stosowana w rehabilitacji motorycznej, afazji, zawrotach głowy oraz w wielu powiązanych następstwach”.
Jako porównanie z użytymi w badaniu technikami hipnozy, naukowcy zdecydowali się na medytację uważności, a konkretnie na standaryzowaną metodę leczenia – tak zwaną redukcję stresu opartą na uważności (MBSR). Argumentując wybór tej formy – piszą „medytacja uważności wykazała niewielką lub żadną poprawę w testach poznawczych; w ten sposób grupa niecelowana pełniła rolę aktywnej kontroli dla grupy wybranej”.
MBSR definiuje uważność jako stan psychologiczny charakteryzujący się tzw. Skupioną Uwagą i Otwartym Monitorowaniem.
„Uwaga skupia się wtedy, gdy potrafi pozostać przy konkretnym obiekcie lub myśli przez dłuższy czas, z niewielkim lub żadnym rozpraszaniem od innych obiektów czy myśli. Otwarty Monitoring to obserwowanie strumienia myśli bez oceniania czy działania na podstawie nich, niezależnie od tego, jak niepokojące czy wyraziste mogą być”.
Autorzy, tłumaczą także różnicę między hipnozą a uważnością.
„Medytacja uważności zazwyczaj dąży do dostosowania oczekiwań do rzeczywistych warunków psychicznych, i fizycznych. To nazywa się „wglądem” lub „świadomością. Natomiast hipnoza zazwyczaj dąży do dostosowania oczekiwań do rzeczywistości proponowanej przez hipnotyzera, osiągając tym samym spójne efekty mentalne i fizyczne jako samospełniająca się przepowiednia. Można to nazwać „strategicznym samooszukiwaniem”, bez negatywnych konotacji tego terminu”.
W artykule, autorzy poruszają także temat, i podkreślają znaczenie oczekiwań pacjenta (zarówno negatywnego jak i pozytywnego), jako czynnika bardzo istotnego, zarówno jeśli chodzi o jego zachorowanie jak, i o wyzdrowienie. Podkreślają także możliwość pozytywnego wpływu na oczekiwania pacjenta poprzez użycie hipnozy „Stosowanie hipnozy było motywowane obserwacją, że oczekiwania związane z nabytymi urazami mózgu wydają się być ważnymi predyktorami objawionych upośledzeń [10, 11].”
Ponieważ zmiana oczekiwań wobec wyników psychologicznych i behawioralnych, może być integralna dla działania hipnozy [16, 17], stosowanie hipnozy może być również skuteczne w neurorehabilitacji.
Cytuję fragment dotyczący konsekwencji urazów mózgu –
„Konsekwencje poznawcze można częściowo przypisać oczekiwaniom na konsekwencje urazu powstałe przed urazem. Innymi słowy, oczekiwane konsekwencje stają się samospełniającą się przepowiednią [10, 11], prawdopodobnie poprzez mechanizm o dużym podobieństwie — jeśli nie tożsamości — do efektu nocebo [12]. Dlatego oczekiwania związane z urazami, mogą być ważnym celem w rehabilitacji, poradnictwie i psychoterapii, aby poprawić funkcjonowanie, aktywność i udział społeczny pacjenta„
I dalej cytuję –
” Ponieważ oczekiwanie jest głównym czynnikiem wywołującym efekty placebo (przynajmniej w sferze mentalnej), nie dziwi fakt, że hipnoza i placebo są bardzo podobne. Hipnoza może być postrzegana jako systematyczne wykorzystywanie efektu placebo. Krótko mówiąc, jeśli problemy poznawcze są spowodowane lub utrzymywane przez negatywne oczekiwania i efekty nocebo, hipnoza może być dobrze dopasowana do przeciwdziałania takim efektom. Hipnoza bezpośrednio zmienia oczekiwania na korzyść pacjenta. W tym procesie hipnoza może nawet wzmocnić rolę tych „nowych” oczekiwań. W ten sposób oczekiwanie jest ważnym mediatorem zarówno uważności, jak i hipnozy.”
I jeszcze jeden cytat w tym ważnym temacie –
„Zgodnie z istniejącą literaturą dotyczącą efektu placebo i negatywnych oczekiwań po urazie [10, 11], nasze podejście koncentruje się na wpływie oczekiwań na wyniki i rehabilitację. Dzięki zastosowaniu hipnozy do zmiany tych oczekiwań, nasze wyniki zgadzają się z teoriami sugerującymi, że hipnoza może być wykorzystana do wykorzystania efektu placebo na korzyść pacjenta [18].”
Badanie
Przejdźmy teraz do zapoznania się z przebiegiem samego badania. Badanie było randomizowane, i aktywnie kontrolowane. Uczestnikami było 49 pacjentów po przebytym udarze mózgu, którzy wykazywali przewlekłe następstwa poznawcze. Zastosowano dwa protokoły hipnozy. Każdy protokół składał się z czterech godzinnych sesji leczenia z nowymi rękopisami, w tym indukcji hipnotycznej i zakończenia. Grupa pacjentów została losowo podzielona na dwie grupy. Jedna grupa otrzymywała sugestie celowane a druga nie.
Sugestie celowane opierały się na przekonywaniu, że ” ich mózg plastycznie się zorganizuje, aby był podobny do mózgu sprzed urazu, a zdolności i doświadczenia pacjenta również wrócą do poziomu sprzed urazu”. Trafiały one bezpośrednio w podstawowy problem poprawy funkcjonowania związanego z pamięcią roboczą. To podejście nazwano jako hipnoterapię ukierunkowaną. Skupiono się m.in. na regresji do stanu przed chorobowego dotyczącej plastyczności mózgu podczas sesji, dotyczącej ciągłego doświadczania łatwości i automatyczności myślenia.
Niecelowana hipnoterapia, która była aktywną kontrolą celowanej, zaczynała się od takiej samej indukcji czyli wprowadzenia w stan hipnozy ale następnie zapożyczała sugestie z medytacji uważności.
Interwencja zawierająca tę samą początkową indukcję hipnotyczną, ale odbiegająca podczas głównej hipnozy, czerpiąc z tradycji uważności, zamiast przekształcać konkretne oczekiwania dotyczące poprawy pamięci roboczej, zapewnia odpowiedni warunek kontroli.
W tej grupie proszono zatem aby osoby skupiały się na chwili obecnej i akceptowaniu wszelkich przyjemnych i nieprzyjemnych myśli czy doznań takimi, jakie są, bez oceniania ich czy działania. Nie wpominano w tym przypadku ani o przebytym urazie ani o niczym związanym z pamięcią roboczą. W zakończeniu zasugerowano pacjentom, że „czują się odświeżeni i czują się lepiej.”
Wyniki badania
Wyniki były oceniane na podstawie subiektywnej samoobserwacji samych
pacjentów oraz na podstawie różnego rodzaju kwestionariuszy. Odnotowana Skala efektu po pełnym programie 8 sesji jest znaczna.
Po 8 sesjach tak samo czuło się 13% pacjentów, lepiej 44 %, znacznie lepiej 18% a całkowite ustąpienie problemów zgłosiło aż 25% pacjentów. Co ciekawe pacjenci, którzy zgłaszali całkowite ustąpienie, byli z grupy w której stosowane były wyłącznie sugestie celowane.
Zgłoszenia od pacjentów obejmowały – odzyskanie zdolności (1) uczestniczenia w rozmowie z wieloma osobami lub z jedną osobą w tle, (2) czytania bez szybkiego męczenia się, (3) zapamiętywania nowych imion, numerów telefonów lub postaci z fikcji oraz (4) robienia zakupów spożywczych. Inną obserwacją dokonaną po 7miu tygodniach było zmniejszenie się o około 55 minut dziennego zapotrzebowanie na sen. tą zmianę zanotowano u wszystkich badanych.
Oprócz subiektywnej oceny terapii, pacjenci:
-dostali do wypełnienia Europejski Kwestionariusz Urazów Mózgu (EBIQ) [60], a bliski krewny wypełnił względnie oceniany EBIQ.,
-podchodzili do badania pamięci roboczej WAIS-III. Wynik testu obliczany był na podstawie wyników w trzech zadaniach.,
-sprawdzani także byli pod kątem szybkości psychoruchowej w teście Trail Making test.
Wyniki wskazują, że efekt ukierunkowanych sugestii różni się od efektu aktywnej kontroli – nieukierunkowanych (uważnościowych) sugestii. Chociaż oba poprawiły cele leczenia, ukierunkowana sugestia przynosi lepsze długoterminowe efekty.
Autorzy podają także dodatkowe pozytywne zmiany jakie udało się uzyskać u pacjentów -„zmniejszenie zmęczenia oraz zwiększenie motywacji do rehabilitacji fizycznej po nabytym urazie mózgu z wykorzystaniem sugestii hipnotycznej”.
„W związku z tym poprawa funkcji poznawczych nie musi być samym rezultatem, ponieważ może być również wykorzystywana do wspierania innych aspektów rehabilitacji.””
„Więcej dowodów peryferyjnych wynika ze skutecznej redukcji lęku, co badał Sapp [70] u pacjentów po udarze i urazie mózgu. Także znacznego zmniejszenia zawrotów głowy u pacjentów po wstrząśnieniu mózgu, co pokazało badanie przeprowadzane przez Cedercreutza [43].
To wspiera hipotezę, że sugestia hipnotyczna może być skuteczna po nabytym uszkodzeniu mózgu [43, 70].”
W porównaniu z efektami uzyskanymi w grupie kontrolnej, gdzie używana była tylko uważność, badanie „zidentyfikowało zawartość sugestii jako selektywny czynnik napędzający efekt, wykraczający poza efekty niespecyficzne, takie jak oczekiwanie„.
To co zostało dodatkowo podkreślone to fakt, że „sugestia hipnotyczna poprawiła pamięć roboczą nieco powyżej średniej populacji, co wskazuje na całkowite wyzdrowienie w tym zakresie.”
Przytaczane jest także badanie randomizowane z pojedynczą ślepą próbą, z udziałem 68 pacjentów z nabytym urazem mózgu. Wykazało ono, że sugestie hipnotyczne poprawiły wydajność pamięci roboczej przy dużych rozmiarach efektów. Co istotne, w ciągu okresu obserwacji który trwał 7 tygodni, efekt się utrzymywał.
Naukowcy wnioskują, że spójność obserwowana we wszystkich badaniach dotyczących sugestii hipnotycznej, ma dalekosiężne znaczenie dla leczenia w dziedzinie neurologii i wymaga dalszych badań.
Podkreślają także, że „Samooceny wyników testów neuropsychologicznych systematycznie skłaniały się ku zbyt pesymistycznej, więc pacjenci mogą zgłaszać mniejsze efekty niż obiektywna prawda.”
„Przedstawione wyniki sugerują, że celowana sugestia hipnotyczna ma pozytywny wpływ na samookreślane cele w życiu oraz zmęczenie po nabytym urazie mózgu. Efekty „celowości” sugestii hipnotycznej zostały wcześniej wykazane jako istotne dla poprawy w testach neuropsychologicznych[29] a podobny efekt zauważamy także przy osiąganiu określonych celów behawioralnych.”
„W związku z tym nasze badania powiększają rosnącą liczbę dowodów na korzyść stosowania hipnozy w przypadku problemów poznawczych po nabytym urazie mózgu.”
„Na podstawie naszych ustaleń i zbieżnych dowodów stwierdzamy, że hipnoza jest obiecującą metodą w neurorehabilitacji poznawczej po nabytym urazie mózgu.”